In het voorjaar van 2023 werden Lamboost & Professional Focus door het MT van VMBO Campus013 uit Tilburg benaderd of zij mee willen denken met een vraag op het vlak van teamontwikkeling voor de 10 nieuwe onderwijsteams. Deze zouden in het nieuwe schooljaar actief moeten gaan samenwerken.

De schoolleiding had inmiddels besloten en hiervoor draagvlak opgehaald bij het docententeam, om in het aanstaande schooljaar te gaan werken volgens de TAO* – de teamgecentreerde arbeidsorganisatie – gebaseerd op het innovatieve gedachtegoed van Ben van der Hilst.

Samen met een deel van de schoolleiding (directeur en twee teamleiders) hebben we stilgestaan wat het doel moest zijn van deze beweging: “Wat moet het opleveren, zowel voor de organisatie, de teams als de leerling? En daarnaast: Hoe kijken zij naar hun eigen rol in dit proces?” Dit resulteerde erin dat het MT naast dat ze onze opdrachtgever zijn ook de rol oppakten van procesbegeleiders om vanuit die rol regelmatig aan te sluiten bij de teams. In het begin om te sturen en kaders aan te geven op de voorgrond tot steeds met een rol naar de achtergrond die kan dienen als klankbord. Daarnaast en dat is misschien nog wel het belangrijkste: Ook het MT besloot dat ook zij als team zouden moeten ontwikkelen. Vanuit de opvatting dat wanneer belemmerende teampatronen zich op MT-niveau blijven voordoen, de teams het ook blijven nadoen. Dus ook het MT koos voor teamontwikkeling en liep steeds 1 of 2 interventies voor op de 10 onderwijsteams.

Direct aan het begin van het schooljaar zijn we gestart met enkele sessies & interventies met het MT waarna alle onderwijsteams aan de beurt kwamen. We spraken af dat iedere teamcoach maximaal 3 teams zou begeleiden zodat teampatronen goed van elkaar gescheiden konden blijven en we daarnaast samen de grote lijn op konden halen. In totaal gingen we met 4 teamcoaches van start. Niet ieder team was aanvankelijk even enthousiast. We kwamen best wel wat weerstand tegen in het begin maar dit werd stapje voor stapje minder. In het eerste schooljaar vonden er 4 teambijeenkomsten plaats die door ons werden begeleid. Het ging over teamdoelen, rollen, team-luistervaardigheden, werken volgens vaste structuren en afspraken en het gebruik maken van elkaars talenten. Tussentijds stemden we af met het MT om overkoepelende patronen terug te geven en bleef het MT zelf ook aan de slag met hun eigen ontwikkeling. Aan het eind van het schooljaar haalden we met elkaar het spreekwoordelijke ‘net’ op en werden de teams, aan de hand van een 3-tal criteria, beoordeeld.
Conclusie was dat de juiste beweging was terug te zien binnen alle teams:

1. Er was meer teameigenaarschap ontstaan. Mensen spraken steeds meer in “wij” als team i.p.v. in “ik” als individu.
2. In steeds meer teams was een ontwikkel -, i.p.v. overleefenergie waar te nemen.
3. Daarnaast werkten steeds meer teams met een eigen teamplan waar doelen, afspraken, acties en deadlines in werden gezet t.b.v. hun eigen teamsamenwerking.

Klaar was het nog niet! Daar waren we, samen met het voltalige MT, het unaniem over eens. Maar de 1ste grote stap was gezet want ook docenten zelf zagen en ervoeren het nut van werken in een team en waren daar positief over. De verschillen tussen de teams onderling voor wat betreft o.a. de kwaliteit van het teamoverleg en de mate waarin teamleden zich samen verantwoordelijk voelen voor de onderwijskwaliteit wisselende nog enorm.

Waar de bijeenkomsten in het 1ste schooljaar voor 75% door de teamcoaches waren ingevuld werd de verantwoordelijkheid hiervoor nu bij het team gelegd. Het team diende met elkaar te bepalen waar ze graag aan wilden werken tijdens de twee bijeenkomsten die gepland waren. Vooraf werd, samen met teamleider en teamcoach, online afgestemd en het programma voor de bijeenkomst gepland. Waar het in het 1ste schooljaar enkel en alleen ging over het bouwen aan een stevig teamfundament veranderde dit nu naar: hoe spreken we uit en geven we feedback, hoe kunnen nog meer invloed uitoefenen binnen de school tot hoe kunnen we nog meer gebruik maken van elkaars talenten en onze verschillen integreren t.b.v. onze doelen.

Tijdens de evaluatie met de schoolleiding aan het einde van het schooljaar constateerden we samen dat er weer een grote gezamenlijke stap was gezet. In ieder team was er nu sprake van teamgedragen verantwoordelijkheid en in alle teams was sprake van de juiste ontwikkelenergie. Was alles in kannen en kruiken… ? Nee, maar dat is ook een utopie. Teamontwikkeling is nooit klaar. Samen met het MT besloten we dat we onze aandacht voor de teams weer verder af zouden bouwen in het nieuwe schooljaar. Waarom? Omdat het kon! Dat voelden we allemaal. 

We bleven op afroep betrokken bij teams die graag, tijdens een bijeenkomst met ons, wilden werken aan hun ontwikkeling. Enkele teams maakten en maken hier nog steeds gebruik van.

Daarnaast hebben we een 20-tal ‘teamversterkers’ opgeleid, van ieder team 2 afgevaardigden, in de kunst van het team interveniëren. Doel was dat zij deels onze rol over kunnen nemen want belemmerende teampatronen blijven zich voordoen binnen teams en hoe mooi is het wanneer teams dit zelf op kunnen lossen. Uiteindelijk is het ons doel altijd om weer misbaar te worden.

Tijdens de evaluatie in december 2025 ontvingen we de volgende woorden van onze opdrachtgever die inmiddels als samenwerkingspartner was gaan voelen: “Onze 10 onderwijsteams en wij als MT zijn de afgelopen jaren frequent begeleid met als doel meer teameigenaarschap. En dat is gelukt! Samen hebben we een enorme stap gezet naar een nog professionele manier van samenwerken op Campus013. Met als mooiste compliment dat collega’s nu zelf de grootste ambassadeur van hun team zijn.”

In het kort houdt de TAO in dat in plaats van de traditionele schoolstructuur waarbij één individuele docent verantwoordelijk is voor één klas, deelt de TAO de school op in kleine, autonome onderwijsteams en geeft ze:

1. Collectieve verantwoordelijkheid: Een team van ongeveer 8 leraren is samen volledig verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs en de brede ontwikkeling van een vaste groep leerlingen (vaak 90 tot 120 leerlingen) gedurende meerdere jaren.
2. Ruime bevoegdheden: De teams plannen zelf hun lessen, verdelen de taken, bewaken de onderwijskwaliteit en voeren teamgerichte functioneringsgesprekken.

Drievoudig doel van de TAO: Het model is ontworpen om tegelijkertijd de onderwijskwaliteit te verhogen, de wendbaarheid van de schoolorganisatie te verbeteren en het werkplezier van docenten te vergroten want zij krijgen meer verantwoordelijkheid.